Oostenrijk staat voor een bijzonder drastische ingreep

​

Omdat de wijnkelders voller zijn dan de markt aankan wil de Oostenrijkse wijnbouwvereniging tot 10 miljoen liter rode wijn laten destilleren. De wijn zou niet langer in het glas belanden maar worden verwerkt tot industriealcohol. 

 

Wat op het eerste gezicht klinkt als een enorme verspilling is vooral het nieuwste alarmsignaal uit een Europese wijnsector die kampt met dalende consumptie, groeiende voorraden en een consument die steeds minder vanzelfsprekend voor rood kiest.

​

Volle kelders, maar steeds minder drinkers

​

Het voorstel heeft betrekking op rode wijn uit 2025 en oudere jaargangen die nog in tanks of vaten ligt. Door die wijn uit de markt te halen hoopt de sector plaats te maken voor nieuwe oogsten en tegelijk financiële ademruimte te creëren voor getroffen wijnbouwers. Een definitieve beslissing is er nog niet. De Oostenrijkse wijnbouwvereniging heeft haar plan nog niet officieel bij het ministerie van Landbouw ingediend. Die wil de economische onderbouwing eerst onderzoeken voordat eventueel Europese steun wordt aangevraagd. 

 

Dat de situatie juist nu zo nijpend wordt heeft ook te maken met de relatief omvangrijke Oostenrijkse oogst van 2025. Er werd 2,56 miljoen hectoliter wijn geproduceerd, 37 procent meer dan tijdens het uitzonderlijk zwakke jaar 2024 en 11 procent boven het gemiddelde van de voorgaande vijf jaar. De productie van rode en roséwijn steeg tot ongeveer 701.000 hectoliter. Dat volume lag weliswaar 21 procent hoger dan een jaar eerder maar bleef ongeveer gelijk aan het vijfjaarsgemiddelde. Het probleem is dus niet zozeer een buitengewone hoeveelheid nieuwe rode wijn maar de combinatie met voorraden die onvoldoende verkocht raken.

 

Ondertussen daalde het Oostenrijkse wijnverbruik in 2024/2025 tot 25,5 liter per inwoner. Ook de buitenlandse verkoop biedt minder houvast. Oostenrijk Wein meldde eerder al dat de export van gebottelde rode wijn in 2024 met 12,5 procent in volume en 14,4 procent in waarde was teruggelopen.

​

Rode wijn verliest zijn vanzelfsprekendheid

​

Oostenrijk staat lang niet alleen. Volgens de Internationale Organisatie voor Wijnbouw en Wijnbereiding, de OIV, zakte de wereldwijde wijnconsumptie in 2025 tot naar schatting 208 miljoen hectoliter. Dat was 2,7 procent minder dan in 2024 en zelfs 14 procent minder dan in 2018. 9 van de 10 grootste wijnmarkten noteerden opnieuw een daling. Nederland behoorde met een terugval van 12,7 procent tot de opvallendste dalers. 

 

De oorzaken gaan veel verder dan een tijdelijke dip. Inflatie en verminderde koopkracht maken consumenten prijsbewuster terwijl jongere generaties minder vaak alcohol drinken of hun aandacht over wijn, cocktails, speciaalbier en alcoholvrije alternatieven verdelen. Vooral zware, dure en alcoholrijke rode wijnen komen daardoor onder druk te staan. Tegelijk stijgen de productiekosten en wordt de wijnbouw kwetsbaarder door droogte, hitte, vorst en andere extreme weersomstandigheden.

 

Hoe sterk de voorkeuren verschuiven, werd enkele jaren geleden al zichtbaar in Frankrijk. In 2023 werd daar voor het eerst meer witte dan rode wijn geproduceerd. Wit vertegenwoordigde 40 procent van de Franse productie tegenover 39 procent voor rood. De productie van rode wijn daalde dat jaar met 11 procent terwijl die van witte wijn met 10 procent toenam. De symboliek is groot. 

 

Zelfs in een land dat cultureel bijna synoniem is met rode wijn volgen producenten steeds nadrukkelijker de vraag naar frissere en lichtere stijlen.

​

Van wijn naar desinfectiemiddel

​

Bij een crisisdistillatie wordt onverkochte wijn tot alcohol gedistilleerd. Om te vermijden dat die alcohol opnieuw met gewone dranken concurreert mag hij uitsluitend voor industriële toepassingen worden gebruikt bijvoorbeeld voor desinfectiemiddelen of energieproductie. De wijn verdwijnt zo definitief uit de consumptiemarkt.

​

Duitsland kreeg onlangs al Europese goedkeuring voor een vergelijkbare operatie. In Rheinhessen en Württemberg mag maximaal ongeveer 24 miljoen liter rode en roséwijn uit 2025 en oudere jaargangen worden gedistilleerd. Producenten ontvangen 43 cent per liter aangevuld met 16 cent voor transport- en distillatiekosten. De maatregel wordt gefinancierd met ruim 14 miljoen euro uit de Europese landbouwreserve.

​

Voor Oostenrijk kan het verdwijnen van 10 miljoen liter rode wijn op korte termijn verlichting brengen. Het maakt ruimte in de kelders, voorkomt verdere prijsdalingen en geeft bedrijven die met onverkoopbare voorraden zitten enige financiële zuurstof. Maar nieuwe wijndrinkers levert het niet op.

 

Crisisdistillatie bestrijdt de voorraad, niet de oorzaak van het probleem. De wijnwereld zal zich daarom structureel moeten aanpassen. Minder produceren voor een markt die niet langer bestaat, meer inzetten op lichtvoetige rode wijnen, lagere alcoholpercentages, wit, rosé en mousserend en duidelijker communiceren over herkomst, duurzaamheid en kwaliteit.

 

Rode wijn zal zeker niet verdwijnen maar zijn vanzelfsprekende hoofdrol lijkt uitgespeeld. De toekomst behoort mogelijk aan een kleinere wijnsector die minder liters verkoopt maar beter begrijpt wat een nieuwe generatie werkelijk wil drinken.